terug vrijdag, 28 okt 2011 - 8:50

KBO: koester uw seniorenverenigingen

Open brief van Lout Buis, secretaris KBO-Brabant:

Gemeenten moeten bezuinigen en kijken dan uiteraard ook naar de subsidie die aan verenigingen wordt gegeven. Daarbij wordt nogal eens als simpel uitgangpunt gehanteerd: je moet je eigen broek ophouden. Als je in verenigingsverband met elkaar wil kaarten, prima, maar dat hoeft de gemeente niet te subsidiëren. Dat is terecht. Een vereniging die zich alleen met ontspanning van zijn leden bezig houdt, heeft weinig argumenten voor overheidssteun. Bij afdelingen van seniorenverenigingen (KBO, PCOB en ANBO) ligt dat volstrekt anders. Deze verenigingen richten zich op belangenbehartiging voor alle ouderen, zijn actief in seniorenraden en Wmo-organen en zetten zich in voor goede voorzieningen voor ouderen. Ook organiseren ze ontmoetings-, ontspannings-, educatieactiviteiten en (gezondheids)voorlichting. Dagelijks zijn er vele vrijwilligers op pas voor onderlinge hulp zoals ziekenbezoek, ouderenadvisering, belastingservice en soms ook klussen- en vervoerdiensten.

Wat lokale seniorenverenigingen te bieden hebben, is niet alleen voor hun leden belangrijk maar vaak ook voor ouderen die geen lid zijn. Daarbij gaat het niet alleen om belangenbehartiging, maar ook om ontmoeting, dienstverlening of om informele zorg. Zo wordt dienstverlening door vrijwillige ouderenadviseurs en belastinginvulhulpen (in Brabant 509 respectievelijk 565 vrijwilligers) ook aan niet-leden geboden. Gemeente en lokale seniorenvereniging(en) kunnen uiteraard afspraken maken over het openstellen van faciliteiten voor alle senioren.
Feit is dat het bij lokale seniorenverenigingen niet gaat om intern gerichte clubjes, maar om voor een gemeente maatschappelijk zeer relevante (vrijwilligers-)organisaties, die een belangrijke rol vervullen in hun dorp of wijk.

Gemeentebesturen die bij bezuinigingen de subsidie aan lokale seniorenvereniging(en) sterk verlagen en tegelijkertijd de huurprijs van ontmoetingsruimten verhogen, lopen het risico een infrastructuur af te breken die zij feitelijk broodnodig hebben om hun gemeentelijke taken waar te maken. Gemeenten zijn immers op grond van de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) verplicht om maatschappelijke participatie te bevorderen, compensatie te bieden voor mensen met beperkingen, informele zorgverlening te stimuleren, mogelijkheden voor ontmoeting te bieden en vrijwilligerswerk te faciliteren. Mijn stelling is, dat gemeentebesturen hun Wmo-verplichtingen niet waar kunnen maken zonder een goede samenwerking met hun lokale seniorenvereniging(en). En het is in Brabant gelukkig zo, dat elke gemeente een of meer afdelingen van een seniorenvereniging in huis heeft.

Beperking van subsidiëring kan onvermijdelijk zijn, maar ook bezuinigen moet met beleid gebeuren en liefst in goed overleg. Sterke verhoging van de huur van een dorps- of gemeenschapshuis kan een dubbel verlieseffect hebben: minder activiteiten voor ouderen en minder huurinkomsten. Daarom zal vooral ook gekeken moeten worden naar de mogelijkheden van een eigen ruimte voor de seniorenvereniging(en). Een eigen ruimte betekent veel minder exploitatiekosten, want dan kan heel veel met vrijwilligerswerk worden gedaan. Diverse lokale seniorenverenigingen zijn al in de gelukkige omstandigheid dat zij een prima functionerende eigen sociëteit ter beschikking hebben. Vaak mede dankzij de hulp van een gemeentebestuur met vooruitziende blik. Het belang van ontmoetingsmogelijkheden is groot en inventiviteit is nodig om een betaalbare ruimte te vinden.

De sterke toename van het aantal ouderen, en dus ook van het aantal zeer kwetsbaren en dementerenden, betekent dat de professionele verzorging en verpleging aangevuld moet worden met vrijwilligerswerk. Woonzorggebieden, gebieden met een integraal aanbod van woon-, zorg- en welzijnsvoorzieningen, zijn overal nodig en komen geleidelijk in ontwikkeling. Gemeentebesturen zullen daarbij moeten zorgen voor coördinatie en voor betrokkenheid van de seniorenvereniging(en). De tijd is voorbij dat professionals voor alles kunnen zorgen. Aanvullende dienstverlening door vrijwilligers is nodig en belangrijke kaders daarvoor zijn lokale afdelingen van seniorenverenigingen en van vrijwilligersorganisaties zoals de Zonnebloem. Op lokaal niveau zetten zij vaak nieuwe ontwikkelingen in gang op het gebied van wonen, mobiliteit, welzijn en zorg, zoals bijvoorbeeld de oprichting van zorgcoöperaties in gebieden waar voorzieningen tekortschieten.

De verzorgingsstaat is op zijn retour, burgers moeten zelf weer meer de handen uit de mouwen steken en hun verantwoordelijkheid nemen. Seniorenverenigingen spreken hun leden daarop aan en stimuleren het vervullen van een actieve rol in de maatschappij, in de eigen wijk of dorp.

Mijn pleidooi moge duidelijk zijn: gemeentebesturen, pas op met beperking van subsidie aan uw seniorenvereniging(en). Het zijn uw beste bondgenoten bij de bevordering van het welzijn van ouderen, en zij kunnen als een vrijwilligerscentrale binnen de lokale gemeenschap (gaan) functioneren.

Lout Buis
Secretaris KBO-Brabant
E-mail: loutbuis@home.nl